Hà Nội đặt không gian ngầm, mặt đất và tầm thấp vào một hệ thống quản lý thống nhất, mở đường phát triển metro, công trình ngầm, logistics và thiết bị bay, đồng thời siết yêu cầu về an toàn, dữ liệu và lợi ích công cộng.

Tuyến đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội là một trong những công trình hạ tầng gắn với định hướng phát triển đô thị đa tầng của Thủ đô. Ảnh minh hoạ.

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 112/2026/QĐ-UBND ngày 16/8/2026, quy định về biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp; quản lý hạ tầng, công nghệ, phương tiện hoạt động trong không gian ngầm, không gian tầm thấp trên địa bàn TP Hà Nội. 

Ưu tiên hạ tầng công cộng, quản lý hết vòng đời công trình

Không gian ngầm phải được quản lý thống nhất với mặt đất và không gian tầm thấp, phù hợp quy hoạch đô thị và các quy hoạch chuyên ngành. Việc phát triển công trình ngầm được ưu tiên kết nối với đường sắt đô thị, giao thông công cộng và các đầu mối giao thông lớn. (khoản 2, khoản 3 Điều 4)

Khi phân bổ không gian ngầm, Thành phố ưu tiên hạ tầng kỹ thuật dùng chung, giao thông công cộng, công trình công cộng, công trình quốc phòng, an ninh và các công trình thiết yếu. Hoạt động thương mại chỉ được thực hiện khi phù hợp quy hoạch và không ảnh hưởng đến lợi ích công cộng. (điểm a khoản 4 Điều 5; điểm c khoản 2 Điều 6)

Quy định nêu rõ, việc khai thác không được làm giảm khả năng phục vụ công cộng, không được tư nhân hóa không gian công cộng và không được chuyển rủi ro của dự án sang Nhà nước hoặc người dân. (khoản 4 Điều 4)

Thành phố khuyến khích dùng chung công trình ngầm để tránh đầu tư trùng lặp. Việc dùng chung không được ảnh hưởng đến quyền của đơn vị đang quản lý công trình, không cản trở vận hành, bảo trì, cải tạo hoặc mở rộng. (khoản 3 Điều 6)

Không gian ngầm được phân theo chức năng và các tầng chiều sâu trong quy hoạch. Dự thảo chưa quy định một độ sâu chung cho toàn thành phố. (khoản 4 Điều 6)

Chủ sở hữu hoặc đơn vị vận hành phải bảo trì, kiểm định, quan trắc và theo dõi an toàn công trình. Nếu công trình không bảo đảm an toàn, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu khắc phục hoặc tạm dừng khai thác. (khoản 6, khoản 7 Điều 6)

Khi công trình ngừng sử dụng, chủ sở hữu phải có phương án gia cố, lấp bỏ, tháo dỡ hoặc chuyển đổi công năng; đồng thời bảo đảm an toàn địa chất, mặt đất, công trình lân cận và môi trường. (khoản 8 Điều 6)

Các dự án công trình ngầm công cộng được áp dụng cơ chế “làn xanh”, một cửa liên thông để rút ngắn thời gian xử lý. Cơ chế này chỉ ưu tiên việc phối hợp, không thay đổi hồ sơ, trình tự thủ tục hoặc đặt thêm thủ tục mới. (khoản 5 Điều 7)

Mở đường cho logistics và thiết bị bay 

Thành phố quản lý khu vực, hành lang, thời gian hoạt động, hạ tầng, công nghệ và phương tiện trong không gian tầm thấp. Tuy nhiên, Quy định không thay đổi thẩm quyền của cơ quan trung ương về vùng trời, hoạt động bay, hàng không dân dụng, quốc phòng và an ninh. (khoản 1 Điều 8; khoản 1 Điều 9)

Điều này có nghĩa, một địa điểm được Hà Nội quy hoạch cho hoạt động tầm thấp không đồng nghĩa thiết bị được tự động phép bay. Tổ chức, cá nhân vẫn phải tuân thủ pháp luật chuyên ngành và yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. (khoản 1, khoản 3 Điều 9)

Hoạt động tầm thấp phải đúng mục đích, đúng phạm vi, khu vực, hành lang và thời gian được phép. Hoạt động không được ảnh hưởng đến con người, khu dân cư, công trình, hạ tầng, môi trường, cảnh quan và hoạt động hợp pháp của chủ thể khác. (khoản 4, khoản 5 Điều 8; khoản 2, khoản 3 Điều 9)

Khi nhiều hoạt động cùng sử dụng một khu vực, thứ tự ưu tiên là quốc phòng, an ninh; phòng chống thiên tai; cứu hộ, cứu nạn và nhiệm vụ khẩn cấp; sau đó là hoạt động công cộng, quản lý nhà nước và vận hành hạ tầng đô thị. (khoản 4 Điều 9)

Phương tiện và thiết bị phải phù hợp mục đích, phạm vi hoạt động, bảo đảm an toàn và cung cấp thông tin phục vụ quản lý. Đơn vị vận hành phải có biện pháp phát hiện, cảnh báo và ứng phó sự cố. (khoản 5, khoản 6 Điều 9)

Quy định khuyến khích bố trí bãi cất, hạ cánh tại công trình công cộng, bến xe, bãi đỗ xe, nhà cao tầng và khu đô thị mới. Việc bố trí phải phù hợp quy hoạch và các quy định chuyên ngành. (điểm b khoản 1 Điều 10)

Hà Nội cũng có thể nghiên cứu khu vực, tuyến hoặc hành lang thử nghiệm có kiểm soát. Việc thí điểm chỉ được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, quản lý vùng trời, an toàn hàng không. (điểm d khoản 1 Điều 10)

Dữ liệu phải cập nhật tập trung

Hà Nội sẽ xây dựng một hệ thống dữ liệu chung về quy hoạch, vị trí công trình, khu vực hoạt động, hành lang hạn chế, tình trạng vận hành, bảo trì, kiểm định, quan trắc, công nghệ và phương tiện. Hệ thống phải kết nối được với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành. (khoản 1, khoản 2 Điều 11)

Đơn vị quản lý công trình, hạ tầng hoặc phương tiện phải cung cấp và cập nhật dữ liệu khi có thay đổi. Đơn vị cung cấp chịu trách nhiệm về độ chính xác, đầy đủ và kịp thời của thông tin. (khoản 4 Điều 11)

Dữ liệu được chia thành ba nhóm: công khai; chia sẻ có điều kiện; hạn chế tiếp cận hoặc liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh và hạ tầng trọng yếu. (khoản 2 Điều 12)

Cơ quan nhà nước không được yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống nếu dữ liệu đủ điều kiện sử dụng. Việc truy cập và chia sẻ phải đúng mục đích, đúng thẩm quyền và có thể kiểm tra lại lịch sử khai thác. (điểm d khoản 1, khoản 3 Điều 12)

Sở Xây dựng là đầu mối quản lý dữ liệu, điều phối, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện. UBND cấp xã quản lý hiện trạng, phát hiện và xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm tại địa bàn. (khoản 6 Điều 11; khoản 1, khoản 5 Điều 14)

Các dự án đã được phê duyệt hoặc đang triển khai được tiếp tục thực hiện. Tuy nhiên, phần điều chỉnh, nâng cấp, mở rộng hoặc kết nối mới sau khi Quyết định có hiệu lực phải tuân theo quy định mới. (Điều 15)…

Quyết định số 112/2026/QĐ-UBND đặt nền móng quản lý Hà Nội theo mô hình đô thị đa tầng, từ lòng đất đến không gian tầm thấp. Việc khai thác được mở rộng nhưng phải theo quy hoạch, bảo đảm an toàn, minh bạch dữ liệu và không làm ảnh hưởng đến lợi ích công cộng.